Sta�o si�. Po szalonej ekspansji retriever�w, kt�ra trwa do dzisiaj � jako ps�w do towarzystwa w polskich domach, przyszed� czas na polskie �owiska. Jeszcze kilka lat temu przeci�tny my�liwy nie rozpoznawa� poszczeg�lnych ras retriever�w. Dzi� sytuacja wygl�da zgo�a odmiennie.
By�o do przewidzenia, �e wiele egzemplarzy, kupowanych przez my�liwych pod wp�ywem czy to mody, czy pr�b dzieci, poka�e swoje talenty w �owiskach. Oczywi�cie, przy zakorzenionej w Polsce tradycji polowania na ptactwo z wy��em lub p�ochaczem, retrievery toruj� sobie drog� z trudem i prawdopodobnie nigdy nie osi�gn� popularno�ci, jak� ciesz� si� na zachodzie Europy. Wynika to, jak s�dz� i z odmiennej specyfiki naszych �owisk, gdzie rozk�ady ptactwa s� coraz mniejsze, jak i przyzwyczaje� do innych ras ps�w aportuj�cych.
Co� jednak musi kry� za sob� popularno�� tej grupy ps�w w ich ojczy�nie. W roku 2000 angielski Kennel Club zarejestrowa� 34888 labrador�w i 12730 golden retriever�w. Nie mam danych dotycz�cych innych ras (flat-coated, curly coated, chesapeake bay i Nova Scotia Duck Tolling retriever). Dodaj�c jeszcze psy nie rejestrowane, prawdopodobnie co roku pojawia si� w Wielkiej Brytanii ok. 100 000 retriever�w. Na zesz�orocznej wystawie Crufta samych labrador�w zg�oszono oko�o 450. Sk�d zatem taka popularno��?
Ot� Anglicy praktycznie od pojawienia si� broni palnej uznali polowania na ptactwo za sport. Ba�ant, introdukowany z P�wyspu Indochi�skiego, znalaz� na wyspach odpowiedni, �agodny klimat. Do tego by� ptakiem �atwym w hodowli, doskona�ym kulinarnie, do tego nie�le lataj�cym, daj�cym okazj� do szybkich sportowych strza��w. Kiedy� takie polowania by�y zarezerwowane dla mo�nych. Dzi� jest to �sport� popularny. Dla wi�kszo�ci �syndykat�w� (odpowiednik naszego ko�a �owieckiego) ba�ant stanowi podstaw� gospodarki �owieckiej i zwi�zanych z tym dochod�w. Trzeba pami�ta� r�wnie�, �e na Wyspach Brytyjskich krzy�uje si� wi�kszo�� migracji ptactwa wodnego, a populacj� s�onki okre�la si� na ok. 20 milion�w. Wnioski dotycz�ce wymaganych przymiot�w psa nasuwaj� si� same. Spok�j na stanowisku, zdolno�� obserwacji strzelonych sztuk i zapami�tanie miejsca ich upadku, dobry nos, delikatny i pewny aport. Rozmiar i kondycja zapewniaj�ce niezmordowan� prac� przez 6 dni w tygodniu (w Anglii nie poluje si� w niedziele), skoczno�� przy wszechobecnych p�otach, oraz uwielbienie wody ,a co za tym idzie szata odporna na przemakanie. Je�li sta� kogo� na odrobin� obiektywizmu, to sumuj�c wymienione cechy, a dodaj�c do tego jeszcze absolutnie skierowan� uwag� na przewodnika , otrzymamy nic innego, jak obraz retrievera.
Ka�da z ras retriever�w ma inne pochodzenie. Nawet angielscy kynolodzy nie s� w tych kwestiach zgodni, wobec czego pozwol� sobie ten temat pozostawi� na oddzielny artyku� w naszej gazecie. Jak wszystkie rasy, tak i retrievery doskonalone s� do dzisiaj, a na przestrzeni swojego istnienia zmienia�y si�. Najstarsze rasy to bardzo popularny w XIX wieku flatcoated retriever i curly coated. XX wiek nale�a� ju� do labradora i golden retrievera. Nowo�ciami s� ameryka�ski chesapeake bay retriever i, o przyd�ugiej nieco nazwie, Nova Scotia Duck Tolling Retriever (toller) rodem z Kanady. Wszystko wskazuje na to, �e dwie ostatnie rasy pozostan� w warunkach europejskich egzotycznymi ciekawostkami.
Tak czy inaczej, ogromna popularno�� hodowli nios�a za sob� potrzeb� sprawdzenia talent�w �owieckich ps�w. Maj�c ku temu wspania�e warunki Anglicy od po�owy XIX wieku organizowali Field Trialsy � konkursy sprawdzaj�ce psy w warunkach naturalnego polowania. Cho� wymagania stawiane psom by�y wsz�dzie podobne, field trialsy odbywa�y si� wed�ug r�nych zasad i regulamin�w ustalanych przez liczne kluby i organizacje (g��wnie przez Retriever Society). Aby jednak hodowla mog�a przybra� bardziej zorganizowana form� Retriever Society zgodzi�o si� ujednolici� regulamin dla wszystkich imprez i w 1906 roku w porozumieniu z Kennel Club odby�y si� pierwsze oficjalne konkursy retriever�w. Impreza odby�a si� w dniach 27-29 listopada 1906 w przepi�knym maj�tku Horstead Hall niedaleko Norwich. W tym pierwszym, historycznym konkursie uczestniczy�o 20 ps�w (15 flatcoated, 4 labradory i 1 curly coated retriever). Jako ciekawostk� podam, �e wpisowe wynosi�o 5 funt�w. Pierwsz� nagrod� stanowila suma 50 funt�w. Imprez� t� s�dziowali panowie F. C . Lowe, C. A. Philips, E. G. Wheeler. Wypada r�wnie� wymieni� zwyci�zc�w sprzed prawie 100 lat. 50 funt�w otrzyma� D. Lewis z flatcoated retrieverem SWEEP OF GLENDARUEL, 30 funt�w labrador FLAPPER pana M. Portala i 15 funt�w flatcoated PITCHFORID MARSHALL pu�kownika Cote�a. Wkr�tce po tym w roku 1907, w dniach 2 i 3 pa�dziernika odby�y si� pierwsze szkockie field trialsy w Yester � Haddington.
Celowo wymieniam pierwsz� imprez�, kt�ra rozpocz�a er� konkurs�w trwaj�c� do dzisiaj. Odby�y si� ich tysi�ce, wy�aniaj�c tysi�ce czo�owych ps�w i trudno by je tu wymienia�. Nie ulega w�tpliwo�ci, �e to w�a�nie konkursy by�y przyczyn� nieustannie rosn�cego standardu pracy retriever�w, i post�pu hodowlanego. Przy takim obrocie sprawy nie by�o mowy, aby s�awa retrieverow nie si�gn�a kontynentu i Stan�w Zjednoczonych. Szczeg�lnie labrador zadomowi� si� na ca�ym �wiecie, i jest chyba najliczniejsz� ras� ps�w na naszym globie. Pomijaj�c przymioty my�liwskie, ze wzgl�du na sw�j wybitnie prorodzinny charakter retrievery sta�y si� ulubionymi domownikami, pe�ni�c rol� ps�w do towarzystwa. Okaza�o si�, �e ich talenty predysponuj� je do pracy w r�nych dziedzinach. Wykorzystuj� je niewidomi, s�u�by ratownicze, celne, policja. S�u�by te szkol�c psy do swoich potrzeb, bazuj� na pot�nym instynkcie aportu u retrieverow.Wracaj�c do konkurs�w � Anglicy stworzyli pewien standard s�dziowania, stosuj�c system opisowy wy�aniaj�cy zwyci�zc� na zasadzie kolektywnej decyzji trzech s�dzi�w. Tradycje niemiecka przewiduje za� punktowanie poszczeg�lnych konkurencji. Trudno by jednka zastosowa� system niemiecki przy ocenie ps�w na field trialsach, gdzie ka�dy pies pracuje w warunkach normalnego polowania. To Niemcy ze swoj� pedantyczno�ci� aran�uj� poszczeg�lne sztuczne sytuacje, prawie co do centymetra jednakowe dla ka�dego psa. Wi�kszo�� regulamin�w w krajach europejskich respektuje wymagania angielskie. Oczywi�cie regulaminy te s� dostosowane do specyfiki polowa� i prawodawstwa poszczeg�lnych kraj�w.
Historia polskich konkurs�w retriever�w jest nadzwyczaj skromna, ale pierwsze kroki zosta�y ju� postawione. Kilka lat temu zosta� opracowany polski regulamin konkursu retriever�w, opieraj�cy si� na regulaminach kraj�w o�ciennych z systemem punktacji od 0 do 4. R�nicuje stopie� trudno�ci w trzech klasach:
I tak oto maj�c regulamin grupa zapale�c�w z pozna�skiej Komisji Kynologicznej pod przewodnictwem kolegi Andrzeja Jakubowskiego podj�a ryzyko organizacji konkursu, wbrew g�osom sceptyk�w, �e to jeszcze nie czas na polskie retrievery. 26 wrze�nia 1999 na terenach Stadniny Koni w Racocie odby� si� pierwszy konkurs retriever�w. Startowa�y zaledwie cztery psy (wi�cej by�o s�dzi�w) z czego trzy uzyska�y dyplomy. Konkurs by� jednak okazj� do nauki � dla organizator�w, s�dzi�w no i, przede wszystkim, dla uczestnik�w. W nast�pnym roku nikt nie podj�� wyzwania, za to w roku 2001 znalaz� si� nast�pny pasjonat. Zupe�nie niespodziewanie kolega Leszek Siejkowski, znany sk�din�d �wietny hodowca norowc�w potrafi� zgromadzi� 8 retriever�w w dniu 18 sierpnia w Biskupinie.
Dwa miesi�ce p�niej odby� si� pierwszy Krajowy Konkurs Pracy Retriever�w w Lusowie k. Poznania. Organizatorzy, dysponuj�c ju� do�wiadczeniem z dw�ch poprzednich imprez, do�o�yli wszelkich stara�, aby konkurs przypomina� normalne polowanie, stwarzaj�c jednocze�nie podobne warunki pracy dla ka�dego psa. Stawka dziesi�ciu ps�w na tej imprezie pokaza�a, �e konkursy maj� sens i zaczynaj� same si� broni�.
Cezary Marchwicki, �Psy My�liwskie� nr 2/2002